راهنمای جامع
قطبنمای شغلی: علایق و ارزشهای شما کدام راههای کاری را نشان میدهند؟
پیشنمایشی از قطبنمای شغلی که بهزودی در TraitLume میآید: علایق و ارزشهای کاری چطور به خانوادههای شغلی میرسند و چرا نتیجه، گزینه است نه حکم.
نوشتهٔ TraitLume Editorial۹ دقیقه مطالعه
«با زندگیام چه کنم؟» یکی از قدیمیترین پرسشهایی است که آدمها سراغ آزمونهای شخصیت میبرند، و یکی از سختترین پرسشها برای جواب صادقانه. آزمونی که بگوید «تو باید معمار شوی» به گوش مفید میآید، اما هیچ پرسشنامهای از وضع مالی شما، سلامتتان، آزمونهای ورودی و مدارکی که در دسترس شماست، بازار کار شهرتان یا آدمهایی که به شما تکیه دارند خبر ندارد.
قطبنمای شغلی تلاش ما برای دادن جوابی بهدردبخورتر است. این آزمون بهزودی در TraitLume در دسترس قرار میگیرد: پرسشها و متنهای نتیجه نوشته شدهاند و پیش از باز کردنش داریم دادههای شغلیِ پشت تطبیقها را کامل میکنیم. این راهنما توضیح میدهد این آزمون چه خواهد کرد، بر چه پژوهشهایی تکیه دارد و چطور میشود از یک آزمون شغلی، چه آزمون ما چه هر آزمون دیگری، درست استفاده کرد.
پرسشی که به آن جواب میدهد
بیشتر سنجشهای شغلی شما را توصیف میکنند: کد علایق، توانمندیها یا تیپتان. قطبنمای شغلی پرسش را برعکس میکند: با توجه به آنچه از آن لذت میبرید و آنچه از کار نیاز دارید، کدام نوع کارها ارزش نگاه دقیقتر دارند؟
برای جواب دادن، نیمرخ شما را با بیست خانوادهٔ شغلی مقایسه میکند. چند نمونه:
- سلامت و مراقبت از بیمار
- نرمافزار و فناوری دیجیتال
- ساختوساز و حرفههای ساختمانی
- آموزش و یادگیری
- حقوق، حکومت و سیاستگذاری
- هنر، طراحی و معماری
- مهماننوازی، غذا و خدمات شخصی
این خانوادهها بر پایهٔ «طبقهبندی استاندارد مشاغل» (SOC)، که منبعی عمومی است، گروهبندی شدهاند و نامهایشان را خودمان به زبانی ساده گذاشتهایم. نتیجهٔ شما سه خانوادهای را نشان میدهد که از همه به نیمرختان نزدیکترند. هر کدام همراه است با سطح تناسبی که با کلمه بیان میشود، دلیلهایی که باعث شد این خانواده پیشنهاد شود، چیزهایی که شاید با شما جور نباشد، حدود ده شغل واقعی با سطح آموزش معمولشان، رشتههای تحصیلیای که به آنجا میرسند، و پیوند به منابع رسمی شغلی مثل O*NET OnLine و بانک مشاغل کانادا (Job Bank) تا بتوانید درآمد، چشمانداز و شرایط مجوز را در محل زندگیتان بررسی کنید.
دو ایدهٔ پشتوانهدار
علایق: شش زمینهٔ هالند
ایدهٔ اول از روانشناسی به نام جان ال. هالند میآید که هم آدمها و هم محیطهای کار را با شش زمینهٔ کلی توصیف کرد؛ زمینههایی که اغلب با حروف RIASEC خلاصه میشوند:
- واقعگرا: کار عملی با ابزار، ماشین، گیاه، جانور یا در فضای باز
- جستجوگر: مشاهده، پژوهش و حل مسئله با تکیه بر شواهد
- هنری: تخیل، طراحی و بیان، با جا برای نوآوری
- اجتماعی: آموزش دادن، مراقبت، راهنمایی و پشتیبانی از آدمها
- متهور: رهبری، متقاعد کردن و پیشقدم شدن برای رسیدن به هدف
- قراردادی: سامان دادن به اطلاعات، سوابق و سیستمها با دقت
ادعای اصلی هالند این بود که آدمها جایی رضایت بیشتری دارند و بیشتر میمانند که محیط کار با علایقشان جور باشد. پژوهشگران به این جور بودن همخوانی میگویند. اگر میخواهید این شش زمینه را جداگانه بررسی کنید، آزمون رهیافت هالند همین حالا باز است و راهنمای هالند این نظریه را عمیقتر توضیح میدهد.
ارزشها: کار در عوض چه به شما میدهد
ایدهٔ دوم نظریهٔ سازگاری با کار است که رنه داویس و لوید لافکوئیست در دانشگاه مینهسوتا آن را پرورش دادند. طبق این نظریه، آدمها جایی میمانند و احساس رضایت میکنند که کار نیازهایشان را برآورده کند، و کارفرماها هم کسانی را نگه میدارند که تواناییهایشان نیازهای کار را برآورده کند. قطبنمای شغلی شش حوزهٔ ارزش کاری را به کار میگیرد که از این نظریه برآمدهاند:
- دستاورد: کاری که بهترین تواناییهایتان را به کار بگیرد و حس واقعی موفقیت بدهد
- استقلال: برنامهریزی کار خودتان و امتحان کردن ایدههای خودتان
- قدردانی و جایگاه: پیشرفت، دیده شدن و نقشی که دیگران به آن احترام بگذارند
- روابط کاری: همکاران صمیمی و فرصت انجام کاری برای دیگران
- حمایت سازمانی: سیاستهای منصفانه و سرپرستانی که پشت کارکنانشان میایستند
- امنیت و شرایط کار: امنیت شغلی، درآمد خوب و محیطی امن و راحت
آزمون «آنچه در کار اهمیت دارد» که آن هم الان باز است، ارزشهای کاری را با جزئیات بیشتری بررسی میکند و راهنمای ارزشهای کاری توضیح میدهد چرا دو نفر در یک شغل میتوانند حسی اینقدر متفاوت به آن داشته باشند.
تطبیق چطور انجام میشود
قطبنمای شغلی شما و هر خانواده را روی همان دوازده بُعد قرار میدهد: شش علاقه و شش ارزش. بعد شکل نیمرخ شما را، یعنی اینکه کدام زمینهها برایتان برجستهاند و کدام کمرنگ، با شکل نیمرخ مرجع هر خانواده مقایسه میکند. شکل از بلندی مهمتر است. کسی که به همهچیز نمرهٔ متوسطی داده اما آشکارا فعالیتهای جستجوگرانه و هنری را ترجیح میدهد، باز هم باید خانوادههایی مثل علوم و پژوهش یا هنر، طراحی و معماری را در صدر ببیند.
بیشترین وزن با علایق است و ارزشها ترتیب را دقیقتر میکنند، چون شواهد مربوط به همخوانی علایق قویتر است. اگر نتیجهٔ تازهای از آزمونهای هالند و «آنچه در کار اهمیت دارد» داشته باشید، ممکن است به شما پیشنهاد شود نتیجه از همان جوابها ساخته شود. در غیر این صورت ۷۲ عبارت خودش را دارد که حدود ده دقیقه وقت میگیرد.
یک نکتهٔ صادقانه دربارهٔ نیمرخهای مرجع: در پیشنویس فعلی، نیمرخ هر خانواده برآوردی است که تیم ما از علایق معمولِ شغلهای آن خانواده انجام داده است. این نیمرخها هنوز میانگین رتبهبندیهای منتشرشدهٔ شغلی نیستند. این یکی از دلیلهایی است که آزمون هنوز باز نشده: میخواهیم پیش از آنکه کسی به نتیجه تکیه کند، دادههای مرجع به اندازهٔ خودِ پرسشها محکم باشند.
هرگز درصد نمیبینید
روی نتیجهٔ قطبنمای شغلی عبارتی مثل «۸۷ درصد تطابق» نخواهید دید. چنین عددی دقیق به نظر میرسد، اما هیچ آزمون شغلی از پسش برنمیآید و بهراحتی ممکن است احتمال موفقیت تعبیر شود. بهجایش هر خانواده درجهای کلی با کلمه میگیرد، از «تناسب قوی» تا «ارزش کاوش دارد»، که نشان میدهد شکل نیمرخ شما چقدر به شکل نیمرخ آن خانواده شبیه است.
بعضی نیمرخها به سمت خاصی اشاره نمیکنند و آزمون طوری ساخته شده که این را بگوید، نه اینکه بهزور تطبیقی بسازد:
- راههای بسیار گشوده: علایقتان گسترده و نسبتاً یکدست است، پس چند خانواده تقریباً به یک اندازه با شما جورند. این میان آدمهای کنجکاو و انعطافپذیر رایج است.
- مسیری در حال شکلگیری: هنوز چیزی خیلی به دلتان نمینشیند. این اغلب وقتی پیش میآید که فرصت زیادی برای امتحان کردن کارهای مختلف نداشتهاید.
- نخست استراحت، سپس مسیر: این روزها تقریباً هیچ کاری جذاب به نظر نمیرسد و تقریباً هیچ چیزی در کار برایتان مهم نیست. این ممکن است در دورههای فرسودگی یا روزهای سخت پیش بیاید. اگر خلق پایین یا از دست رفتن علاقه دو هفته یا بیشتر طول کشید، بهتر است با پزشک یا مشاور حرف بزنید، و اگر روزی همهچیز خیلی سنگین شد، لطفاً با خط تلفن بحران محل زندگیتان تماس بگیرید.
شواهد چه چیزی را پشتیبانی میکنند
همخوانی علایق یکی از یافتههای نسبتاً محکم روانشناسی شغلی است. مروری گسترده که کریستوفر نای و همکارانش در سال ۲۰۱۲ منتشر کردند و بیش از ۶۰ سال پژوهش را در بر میگرفت، نشان داد علایق با عملکرد شغلی و ماندگاری در کار رابطه دارند، و جور بودن علایق فرد با کارش پیشبینیکنندهٔ قویتری بود تا خودِ نمرههای علاقه. فراتحلیلی هم که ایمی کریستوفبراون و همکارانش در سال ۲۰۰۵ انجام دادند، نشان داد کسانی که با شغل و سازمانشان خوب جورند، معمولاً راضیتر و متعهدترند و کمتر کار را ترک میکنند.
این اثرها واقعیاند، اما متوسط. علاقه همان توانایی نیست، و تناسب قوی به این معنا نیست که در آن کار حتماً خوب خواهید بود؛ فقط یعنی آن کار معمولاً شامل چیزهایی است که از آنها لذت میبرید و چیزهایی را فراهم میکند که برایتان ارزش دارند. مهارت را میشود یاد گرفت و لذت اغلب انرژی یادگیری را تأمین میکند. خیلی از آدمهای راضی بیرون از نزدیکترین خانوادهٔ شغلیشان کار میکنند. دادههای پشت فهرست شغلها هم مشاغل آمریکا را توصیف میکنند و عنوانها، آموزش و مجوزها در جاهای دیگر فرق دارند؛ به همین دلیل شغلها، هر جا معادلی وجود داشته باشد، به منابع کانادایی هم پیوند خواهند داشت.
قطبنمای شغلی فقط برای خودشناسی و کاوش است. آزمون استعداد نیست، برای درخواست شرکتها در دسترس نیست و هرگز نباید برای غربال کردن، رتبهبندی یا تصمیمگیری دربارهٔ آدمها به کار رود.
چطور از هر آزمون شغلی درست استفاده کنیم
هرمینیا ایبارا، پژوهشگر رفتار سازمانی، وقتی کسانی را که شغلشان را عوض کرده بودند بررسی کرد، دید بیشترشان با فکر کردن به مسیر تازه نرسیده بودند. با امتحان کردن رسیده بودند: با آزمایشهای کوچک، آشناییهای تازه و پروژههای جانبی، و گذاشته بودند تصویرشان از خودشان کمکم به آنچه امتحان میکردند برسد. این قاب خوبی برای هر نتیجهٔ شغلی است:
- فهرست را برنامهٔ پژوهش بدانید، نه تصمیم. یک خانواده را انتخاب کنید و چند شرح شغل را با حوصله بخوانید، حتی بخشهایی را که کسلکننده به نظر میرسند.
- با یک نفر که این کار را میکند حرف بزنید. بپرسید یک روز کاری معمولیاش چه شکلی است و کاش چه چیزی را زودتر میدانست.
- نسخهای کوچک و کمهزینه را امتحان کنید. یک دورهٔ کوتاه، یک نوبت کار داوطلبانه، یک پروژهٔ آخر هفته یا همراهی یک روزه با کسی در محل کارش بیشتر از یک پرسشنامهٔ دیگر به شما میگوید.
- بخش «چیزهایی که شاید جور نباشد» را دقیق بخوانید. یک خانواده ممکن است با علایقتان جور باشد و باز با ارزشی که برایتان مهم است، مثل استقلال یا امنیت، ناسازگار باشد.
- جنبهٔ عملی را با آدمهایی که به آنها اعتماد دارید بسنجید. مدت آموزش، هزینه، به رسمیت شناخته شدن مدارک برای تازهواردها و تقاضای محلی همه مهماند.
اگر بیشتر حس میکنید گیر کردهاید تا اینکه ندانید از چه خوشتان میآید، آزمون سر دوراهی آمادگی برای تصمیم شغلی را بررسی میکند: اینکه واقعاً چه چیزی تصمیم را نگه داشته، تا قدم بعدیتان درست به سمت همان مانع واقعی برود.
بهزودی
قطبنمای شغلی هنوز باز نشده و عجلهای هم برای بازکردنش نداریم. هر وقت آماده شد، در فهرست آزمونهای TraitLume دیده میشود. تا آن موقع، آزمون رهیافت هالند و «آنچه در کار اهمیت دارد» دو نیمهای را پوشش میدهند که قطبنمای شغلی بر آنها بنا شده است، و وقتی قطبنمای شغلی باز شد، ممکن است نتیجههای تازهٔ شما در آن دو آزمون بهعنوان نقطهٔ شروع پیشنهاد شوند.
منابع
- Holland, J. L. (1997). Making Vocational Choices: A Theory of Vocational Personalities and Work Environments (3rd ed.). Psychological Assessment Resources.
- Dawis, R. V., & Lofquist, L. H. (1984). A Psychological Theory of Work Adjustment: An Individual-Differences Model and Its Applications. University of Minnesota Press.
- Nye, C. D., Su, R., Rounds, J., & Drasgow, F. (2012). Vocational interests and performance: A quantitative summary of over 60 years of research. Perspectives on Psychological Science, 7(4), 384–403. https://doi.org/10.1177/1745691612449021
- Kristof-Brown, A. L., Zimmerman, R. D., & Johnson, E. C. (2005). Consequences of individuals' fit at work: A meta-analysis of person–job, person–organization, person–group, and person–supervisor fit. Personnel Psychology, 58(2), 281–342. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2005.00672.x
- Ibarra, H. (2003). Working Identity: Unconventional Strategies for Reinventing Your Career. Harvard Business School Press.
- O*NET OnLine, U.S. Department of Labor. https://www.onetonline.org
موضوعها
- انتخاب شغل
- RIASEC
- ارزشهای کاری
- کاوش شغلی